AmbalaJ

Fleksibl ambalajlar, içine konan ürünün özelliklerine göre esnek, farklı, değişken, bir sabitliğe bağlı olmayan ambalajlar olup, kağıt, alüminyum folyo, plastik filmlerden ya da bunların bir laminasyonundan yapılan farklı sargılık folyolar, torbaları (bir kenardan dikişli torbalar, hortum dikişli torbalar, karından dikişli ve körüklü torbalar) içerir.

Fleksibl ambalajı meydana getiren ambalajın yapısı, içine konulacak ürü­nün fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre değişir. Rulo halindeki flek­sibl ambalaj folyoları, yatay (HFFS) ya da dikey (VFFS) makinelerde şe­killendir / doldur / kapat ilkesiyle fleksibl ambalajlara dönüşür. Fleksibl folyolar, sterilize edilebilir, vakumlanabilir, içine konan oksijen, azot gibi gazlarla takviye edilerek ürünün taze kalmasını sağlar. Sıcak ya da soğuk kapatma ya da sargılanma özellikleri mevcuttur.

Fleksibl ambalaj üretiminde çeşitli malzemeler kullanılır. Fleksibl amba­lajı oluşturmak için laminasyon, koekstrüzyon, kaplama tekniklerinden yararlanılır. Kağıt, karton, alüminyum folyo PE, PP, OPP, PETP, PA, PS, metalize, polikarbonatlı filmler, kopolimer (emulsion) kaplamaları, polivinidin klorid, vinil asetat kopolimerleri, yapıştırıcılar, matbaa mü­rekkepleri fleksibl ambalajın oluşumunda kullanılır. Bu malzemelerin kaplanması ya da birbirleriyle laminasyonu yoluyla fleksibl ambalajlar el­de edilir.

Fleksibl ambalaj, son yıllarda en yüksek büyüme eğilimi gösteren amba­lajlar arasındadır. Bu alandaki hızlı bir devinim çizgisi içinde birbiri ardı sıra ortaya çıkan teknolojik yenilikler, üretim teknolojilerindeki gelişme­ler, fleksibl ambalaja yeni kavramlar kazandıran, yeni ürünlerin doğma­sına neden olmuştur. Dik durabilen poşetler bunlardan biridir. Dipli Po­şetler, içine konulacak ürünün yapısına göre bariyer özellikleri değişen koekstrüde ve lamine, tek ya da çok katlı filmlerden farklı şekillerde (formda) üretilen ambalajlardır. Dik durabilen poşet ailesinin bir üyesi olan fleksibl şişeler, Fleksibl ambalaja yeni bir boyut kazandıran gelişmedir.

Fleksibl ambalaj için oldukça yeni ve büyüyen bir pazara sahip olan dik durabilen poşetler, sıvı ve kuru (toz, taneli olmak üzere) ürünlerin ambalajlanmasında kullanılıyor. Japonya'da ve birçok Avrupa ülkesinde sıvı deterjanların, tuvalet malzemelerinin, boya, motor yağlarının, meyve sularının, sosların ve çeşitli gıdaların ambalajlanmasında yaygın olarak kullanılan dik durabilen poşetler, yeni bir ambalaj kavramı olmasına rağmen pazarlarda kısa sürede yerini almiştır.  Bu tür ambalajın cazibesi, yalnız narin olmasından kaynaklanmıyor. Bir PE şişe ile karşılaştırıldı­ğında, dik durabilen poşet üretimi için, PE şişeye oranla %70 daha az malzeme %70 daha az enerji kullanılıyor. Çöpe alıklığında ise; hacmi %90 küçültülüyor ve dolayısıyla daha az yer işgal ediyor. Bu dipli poşetlerin üretimi için gerekli donanım, Japon  Nishibe firmasından Avrupa'ya,  İsviçre'de yerleşik  ( Chromos  Inter aracılığı  ile  ulaşıyor  (Chromos'un Türkiye Temsilciliği, Mykene Packaging CIup tarafından üstlenildi).

Burada  Nishibe makinelerinden  fleksibl  ambalaj üretimine büyük bir teknolojik boyut kazandırdığı için bahsediyoruz. Benzeri makineler üretiliyorsa da Nishibe makinelerinin teknolojide yakaladığı boyuta (kalite,hız, sızdırmaz garantili yapıştırma) ulaşılamadığını söylemek objektif bir gerçek. Nishibe makinelerinde üç taraftan yapıştırmalı standart dik durabilen poşetler üretilebiliyor. Ayrıca bu poşetlere, kilit, fermuar, yeni­den kapatılabilen gaga ve diğer kapatma sistemler uygulanabiliyor. Nis­hibe makinelerinde üretilen ve patenti alınmış bir diğer dipli poşet türü de kafesli yapıya sahip denge sağlamlığı yüksek Poucher fleksibl şişeler.

Fleksibl ambalaj endüstrisinde VLTF (çok ince) filmlere yönelik bir eği­lim gözlemleniyor. Ayrıca tek bölgeden(taraftan) katalize edilen metallosen plastomerler, yüksek performanslı, ambalaj uygulamalarında çok gözde. Metallosen plastomerler, düşük ısıda mükemmel yapışma özelliği (kirli ortamda bile yapışması), delinmeye ve darbelere karşı direnci, op­tik özellikleri, temizliği ile FDA yasalarına uyumu, düşük yoğunluğu ve iyi yayılma özelliği nedeniyle, yüksek performanslı ambalaj uygulamala­rında, lamine filmli ambalajlarda, tek katmanlı ve koekstrüde döküm filmlerde kullanılıyor. Kullanım alanı; taze sebze ve meyvelerin MAP ambalajlanması. Bariyer özellikli fleksibl ambalajların pazar payı artıyor. Özellikle EVOH 'lu yapılar, bu büyümenin belirgin bir kısmını oluşturu­yor. Koku / aroma bariyer özelliği, solvent ve diğer kimyevi maddelere direnç, boyut dengesi, laminatlama ve baskı özelliği nedeniyle EVAL filmleri de yaygın olarak gıda ambalajlarında kullanılıyor. Yine otorite­ler; yüksek bariyer özellikleri nedeniyle kısa bir gelecek içinde EF - XL filmlerine, fleksibl laminat yapılar içinde büyük şans tanıyorlar. Aroma bariyeri için yeni kaplama (astarlama) teknolojisi, düşük enerjili elek­tron bombardımanıyla katılaşmaya dayanan yeni bir teknoloji de, silisli primer

(astar) malzeme kullanılıyor. PECVD ve SiOx kaplama, fleksibl gıda ambalajlama uygulamalarında kullanımı yaygınlaşmaya başladı.

Kraft Kağıdı: Genellikle rengi ağartılmış olarak temin edilir. Sağlam ve opak (ışık geçirmez) olduğundan şekillendir / doldur / kapat tipi malze­melere hem sertlik vermesi hem ile ultraviyole ışık bariyeri oluşturması için kullanılır. Dört tarafı kapatılan poşetler için genellikle ağartılmış ve makinede cilalanmış kraft kağıdının 50 - 60 gr/m² ağırlıkta ola­nı ısıl olarak yapıştırılan bir plastik film ve alüminyum folyoya lamine edilmiş olarak kullanılır.

Pelür Kağıdı: 25 gr/m² ya da daha ince bir kağıt turu olup plas­tik filmlerle birlikte ya da mumlanarak çok küçük poşet yapımında kulla­nılır. Örneğin; bireysel küp şeker ambalajında, Çok yumuşak olandan dayanıklı olanlara kadar çeşitli pelür kağıtları mevcuttur.

Plastik Filmler

Fleksbil ambalajların üretilmesinde kullanılan filmler alt başlıklar içinde genel anlamda aşağıda irdelenmiştir:

Polyamid (PA) Filmler: Polyamid filmler çok iyi mekanik ve mükemmel bir ısı dayanıklılığına sahiptir. Erime noktası 250 santigrat dereceye ka­dar çıkan çeşitli tipleri varılır. Polyamid filmin nem bariyer özelliği iyi değildir. Genellikle neme dirençli plastiklerle birlikte kullanılır. Örne­ğin; dilimlenmiş et ve peynir ürünlerinin ambalajında PE ile birlikte kul­lanılır. Alüminyum folyo , PE ile PA, çekilmiş kahvenin vakum ambala­jında kullanılır.

En çok bilinen ticari ismi nylondur. Nylon, polyamidler olarak bilinen bir termoplastik materyaller familyasına verilen isimdir. Nylon ambalaj uygulamalarında, geleneksel ekstrüzyon donanımıyla folyo, dökme ya da tüp körükleme yöntemi kullanılır. Daha iyi özellikler istenirse, bunlar iş­lemler bittikten sonra tek ya da çift eksenli gerdirilerek elde edilebilir.

Naylondan yapılan filmlerin diğer ambalajlama filmlerinde olmayan ilginç özellikleri bulunuyor. Bunlar; oksijen bariyeri, yüksek ergime noktası, düşük sıcaklıkta dayanıklılık ve ısıyla şekillendirilebilme, (geleneksel yöntemleri kullanarak nylon filmleri ısıyla kapamak zor olduğu için, ge­nellikle kompoze bir yapının içinde kullanılıyor. Örneğin, nylon ve etilen vinil asetat (EVA) laminasyonları gıda ambalajlarında uygulanıyor. Am­balajlamada en yaygın kullanıma sahip nylon filmler, Nylon 6 ve Nylon 66 reçinelerinden yapılıyor. Nylon filmlerin oryenle edilmemiş, tek yönlü ve çift eksenli oryente, kaplanmış, ya da kaplanmamış ve ısıyla sabitleştir­me derecelerinde değişik özelliklere sahip çeşitleri mevcuttur.

İşlevsel Özellikleri : Oksijen bariyeri, bükülme ve darbelere karşı esneklik, geniş bir sıcaklık yelpazesiyle iyi kapanma, antistatik özellikler, grafik için iyi bir yüzey, yumuşak bir esneklik, vakumlu ambalaj uygulamala­rında üstün performans. Nylon filmler, lamiine ve koekstrüde edilmiş ya­pılardaki ana kısımlardan biri olarak gıda ambalajlarında yaygın olarak kullanılıyor. Örneğin; HVA, LDPE ve PVdC gibi başka polimerlerle lamine edilerek gıdaların ambalajlanmasında kullanılıyor. Yine MPDE fil­mi ile laminasyonu "poşette kaynat" ambalajlarında yaygın olarak kulla­nılıyor. Nylon filmlerin ilginç özelliklerinden biri, organik buharlara kar­şı düşük geçirgenliğidir. Lezzetin kaybolmasına ya da içinde bulunduğu ortamdan değişik tatlar karışmasına tolerans gösterilmeyen ambalaj uy­gulamalarında bu faktör çok önemlidir. Ayrıca laminasyon ve koekstrüzyonlarda nylon kullanımı, işlevsel ve düşük maliyetli ambalajlama mater­yallerinin geliştirilmesine yol açıyor.

LDPE Alçak Yoğunluklu Polietilen Filmler : Alçak yoğunluklu polietilen dünyada en çok kullanılan plastiktir. Zehirsizdir, neme karşı bariyer özelliği iyidir. Yağlara karşı da oldukça iyi bir bariyer özelliği mevcuttur. Isıl olarak yapıştırma özelliği de çok iyidir ve esnekliğini -70 ⁰C kadar düşük derecelerde bile korur. LLDPE, laminasyon uygulamalarında ısıl olarak yapıştırma sağlamak  için  birleştirici  olarak  da  kullanılır. LDPE'nin tek başına son derece yüksek oksijen geçirgenliği, sınırlı koku ba­riyer özelliği ve hızlı çalışan makinelerde kullanıma olanak vermeyen yu­muşaklığı vardır. Alçak yoğunlu polietilen (LDPE) film kalınlığı 9 mik­rondan (bağlayıcı film olarak) 0,25 mm.'ye kadar (yapı filmi olarak) de­ğişir. Genişlikler ise; 100 mm'den 1,000 mm.'ye kadar değişebilir. Önem­li film özellikleri içinde; pus ve parlaklık gibi optik özellikler çeşitli dar­belere karşı dayanıklılık, uzama, yırtılmaya karşı dayanıklılık ve çekme direnci, ısıl yapışma, baskı ve makine kullanım kolaylığı açısından işlenebilirlilik vardır.

HDPE Yüksek Yoğunluklu Filmler: HDPE filmlerin bariyer özelliği, LDPE'den daha iyi ve daha da serttir. +120 °C kadar olan ısıya daya­nıklıdır ve bu nedenle buhar ile ya da kaynatılarak yapılan sterilizasyon uygulamalarında kullanılır. HDPE filmlerin, yırtılma, darbe direnci ve çekme dayanımı kağıttan daha yüksektir. Su buharı, oksijen ve diğer gaz­lar karşı bariyer özellikleri iyidir, polietilenin yoğunluğunu, kristallik de­recesi belirler. Kristalleşmenin artması moleküllerin sıralanmasında düz­günlük ve sıklığın artması demektir ki, bu durumda polimerin yoğunluğu da artar. Filmin sıvı ve gaz bariyeritesi, yoğunluk yükseldikçe, daha daya­nıklı hale gelir. Gevşeme ya da uzama noktasına gelmeden önce HDPE, hayli büyük bir kuvvete dayanabilir (normal olarak cm² başına 210-280 kg.). Bu eğilim en iyi, filmin makine yönünde fark edilebilir. Bu nedenle HDPE ya da HMW - HDPE'den üretilen torbalar daha çok yük taşır. Performansı ve düşük maliyetli oluşu, HDPE filmi, ince kağıtlar ve yağ geçirmez kağıtlar karşısında çeşitli fleksibl ambalajların laminasyonunda avantajlı kılıyor.

PVC Polivinil Klorid Filmler: PVC filmler, çeşitli performanslara uyarlanabilme özelliği, özel gereksinimleri karşılayabilen artan karmaşıklık­taki filmlerin doğmasına yardımcı olur. Yoğunluğu 1,3 gr./cm.'dir. Kolay yanmaz kendi kendini söndürür. Isı PVC filmleri bozar, fiziksel özellik­lerini kötüleştirir. Bükülebilir kolay şekil alabilir. PVC filmler, doğal ya­pışma ve berraklık gibi özelliklere sahiptir. Ayrıca üzerlerine baskı uygu­lamaları kolaydır.

PVdC Polivinildin Klorid Filmler: Genellikle vinil klorid ile kopolimerize olarak temin edilir ve ticari ismi Saran olarak geçer. PVdC'nin su bu­harı, oksijen ve karbondioksit geçirgenliği bütün ticari plastik filmlerden daha üstündür. Bakır tel ile birlikte yakılırsa alevi yeşil renkte olur (di­ğer plastikler yakıldığında kırmızı renk aleve sahiptirler). Dünya piyasa­larında yüksek bariyerli laminasyon tipleri arasında bir PVdC filminin nem bariyeri, beş kat daha iyi oksijen direnci, hemen hemen on kat üs­tündür. Hazır yiyeceklerin geçtiği işlemlerdeki nemli ortamlarda yüksek bariyerli polimerler içinde tektir. Yapıştırıcı laminasyonları, ortada bariyer katı olarak bu film ve yüzey tabakalarında kağıt, polyester, naylon ya da polipropilen ve polietilen, etilen vinilasetat, polipropilenden oluşan ısıyla kapanabilen tabakalar ya da soğuk yapıştırıcı kaplamaları kullanı­larak yapılır. Hem laminasyon işlemi, hem de kullanım sırasındaki boyutsal dengeyi korumak için laminasyon özellikli film, genellikle gerdiri­lerek stabilize edilir. Alt tabakaya yapılan laminasyonlarda çözücü bazlı ve ısı ile aktif olan yapıştırıcı sistemleri kullanılabilir. Saran filmlerin, yüksek bir yapışma yeteneği ve parlaklığı olduğundan bunlar peynir ambalajındaki sıkı paketlerde kullanılır. Kesintisiz, yüksek hızda otomatik makinelerle dolum ve kapama, oldukça ekonomik bir sonuç verir. Bir koekstrüde Saran film, 150 mikronluk kalınlıkta yapılır. Yüksek bariyer yeteneği ve kimyasal maddelere karşı dayanıklılığından dolayı günümüzde bu film, eşantiyonlar, ilaç, yağ kozmetik ve saç bakım ürünlerinin am­balajında kullanılır. Saran filmlere hem flekso hem de tifdruk baskı yapı­labilir; ancak dokunun gerginliği sürekli korunmalıdır. Bunda, kavisli bir dağıtıcı silindir ve dokunun kenarlarını düzleyecek bir araç gerekir. Ge­nelde baskı için akrilik bazlı mürekkepler kullanılır. Tinerler ise; etil al­kol ve alçak asetat esterlerinin bileşimlerini içerir. Laminasyon yapıştırı­cıları filme ya da diğer tabakalara uygulanabilir. %20 + vinilasetat içeren akışkan bir EVA kopolimerleri kullanılarak Saran filmi birçok yüzeye ekstrüde-lamine etmek mümkündür.

Polikarbonat Filmler: Ticari olarak 1957'de ortaya çıkan polikarbonatın balon levha ekstrüzyonu yöntemleriyle elde edilen ince filmlerin amba­lajlamada kullanılması oldukça yenidir. Polikarbonatın dayanıklılık, çe­şitli ısılarda kullanım, berraklık, işleme ve süsleme kolaylığı gibi doğal özelliklerini taşıyan polikarbonat filmler; gıda ve tıbbı ürün ve kozmetik ambalajlarında kullanılır. Gerilmeye karşı direnci ve boyutsal sabitliği iyidir. Nemi çekmez, bu da polikarbonatın ısı değişikliklerinde küçülme­sini önler. Polikarbonat leke tutmaz. Polyester de dahil olmak üzere bir­çok yaygın kullanıma sahip ambalajlama filminden daha düşük bir özgül ağırlığa sahiptir, bu yüzden de daha verimlidir. Polikarbonat  filmlerin bugün dünya piyasalarında  1.400 mm.'ye kadar çeşitli genişliklerde ve 1/2 mm.'lik incelikte çeşitleri mevcut. Kesin ergime noktaları olan kristalleşmiş polimerlerin aksine, şekillenmemiş polikarbonat değişik nokta­larda katı durumdan eriyik durumuna geçebilir  bu nedenle tam bir fizik­sel dayanıklılık ve berraklık sağlamak için polikarbonat filmin pahalı bir işlem olan çift eksenli ısıyla oryentasyondan geçmesi gerekmez. Ayrıca çift eksenli oryente filmlerin aksine polikarbonat film, ısı değişikliklerin­de berraklığını kaybetmez ve yüksek ısı etkisinden çıkınca süt beyaz ren­gini almaz. Ne ısıyla şekillendirme, ne de kabartma işlemi berraklığını azaltmaz. Ters baskı söz konusu olunca bu berraklık sayesinde gerçek renkler elde edilebilir. Polikarbonatın yüksek esneklik modülü, gerilime karşı direnci ve bükülmezliği, filmin makine kullanım kolaylığına ve yük­sek ekstrüzyon hızına katkıda bulunur. Polikarbonat filmler lamine edilebilir, ara tabaka olarak kullanılabilir ya da koekstrüzyonla kaplamalar­da baz olabilirler. Polikarbonat iyi yapışır ve standart su ya da alkol bazlı yapıştırıcılar için uygundur. İyi bir nem ya da su buharı bariyeri sağlamak amacıyla  polikarbonat  birçok plastikle  koekstrüde edilebilir.  Bundan başka oryente filmlerin laminasyonundan daha düşük maliyetli işlemler­de ısıyla kapama tabakaları üretmek için olefinle koekstrüde edilebilir. Polikarbonat filmlere, serigraf, flekso, rotogravür, ofset baskı teknikleri kullanılarak mevcut mürekkeplerle baskı yapılabilir. Polikarbonatı baskı için kolay bir materyal haline getiren özellikler aynı zamanda iyi yapış­masını da sağlar. Böylece vakum metalizasyon sonunda, üstün şeffaflığı nedeniyle film, parlak bir metalize görünüşe sahip olur. Filmin parlaklığı ve kolayca renklendirilebilmesi, kabartma olanağı çok değişik ambalaj dizaynları hazırlanmasına katkıda bulunur. Polikarbonat filmler özellikle et ve et ürünlerinin ambalajı olarak kullanılır. Filmin ısı sabitliği, torba­da kaynatlarda ısıyla dolumu, dondurucudan çıkarıp mikrodalgaya koy­mayı ve hazır yiyecek ambalajlarını olası kılar.

Çerez ambalajlarının elde edilmesinde, laminasyonunda kullanılır. Bura­da delinmeye karşı yüksek dayanıklılık gösteren bir tabaka oluşturur. Polikarbonatın yapısal bir tabaka olarak işlev gördüğü çok katlı yapılar, kutu içinde torba ambalajlarında kullanılır. Polikarbonat filmler koku ve nem geçirmediğinden, mantar ve küflenmeye uygun ortam yaratmadı­ğından meyve ve çiçek aranjmanlarının sarılmasında kullanılır. Şeker ambalajlarında ise mükemmel bir dekorasyon olanağı sunar.

Polyester PET Filmler: Polietilen terefitalat, polyesterli plastikler grubuna dahildir.  Genellikle iki eksenli olarak oryente edilir yani üretim sürecinde iki yönde çekilir. Bu nedenle mekanik direnci oldukça yüksektir. 300 santigrat dereceye kadar yüksek ısıya dayanır. İyi bükülme özelliğine sahiptir. Nem ve gaz bariyeritesi yüksektir. Yoğunluğu 1,4 gr/cm³ 'tür. Organik eriyiklere direnci de oldukça iyidir. Sallayınca metalik ses verir. Isıl ola­rak yapışma özelliği düşüktür, bu nedenle PE ile lamine edilerek kullanı­lır. PET oldukça pahalıdır bu nedenle daha ucuz malzemelerle 9 ile 12 mikron kalınlığında kaplanarak , kaplandığı ucuz malzemenin bariyer özelliğinin arttırılmasında kullanılır. Alüminyum folyo ve PE ile laminatlanarak genellikle öğütülmüş kahvenin vakum ambalajında kullanılır.

BOPP Filmler: Çift yönlü gerdirilmiş PP filme, BOPP adı verilir. PP, bo­yuna ve enine gerdirilerek mekanik özellikleri arttırılarak daha dayanıklı bir yapıya kavuşturulur. BOPP, yatay ve dikey (balon) üretim olmak üzere iki şekilde üretilir. BOPP, PE'den daha serttir, gerilme dayanıklılı­ğı daha da yüksektir ve daha transparandır. Yağ, gaz, kokuya karşı bari­yer özelliği LDPE 'den daha iyidir. BOPP, 150 santigrat dereceye kadar yüksek ısıya dayanır, ancak düşük ısılarda kırılganlaşır. Yoğunluğu 0,91 gr/cm³ 'tür. Yakılınca alev alarak erir. Bükülme ile şekil almaz. Ancak yeni çalışmalar sonucu, bükelebilir BOPP filmler de üretiliyor. BOPP, fleksibl ambalaj üretimlerinde başka malzemelerle birlikte kullanılır, lamine edilir ya da koekstrüde edilebilir. BOPP'nin ambalajlama makine­leriyle uyumu son derece iyidir, kullanımı çok rahattır.

Alüminyum Folyo : Fleksibl ambalaj üretiminde kullanılan su buharı ve gazlara karşı en iyi bariyer malzemelerden biridir. Alüminyum  folyo, fleksibl ambalaj oluşumlarında laminasyonda birleştirici olarak kullanı­lır. Alüminyum folyonun mükemmel bariyer özelliğinin yanı sıra dekora­tif yanı da mevcut. Alüminyum folyo, alüminyum metalinden oluşan ve kalınlığı 6 mikrondan 150 mikrona kadar değişen kesintisiz bir dokudur. En çok kullanılan alüminyum folyolar, 7, 9 ve 12 mikron kalınlığında olanlardır. 6 ile 13 mikron arasında olan kalınlıklardaki alüminyum folyolar, diğer fleksbil ambalaj materyalleri ile laminasyon tekniğinden ya­rarlanılarak çok çeşitli fleksibl ambalajların üretilmesinde kullanılır. Bu katlar ince ölçülerdeki folyolarda bazen çok  ince delikler bulunur ki, bunlar metalin içinde ya da fabrikadaki makinelerde bulunan oksitler ve toz partiküllerinden meydana gelir. Metalin elastiki sınırlarını aşacak bir şekilde genişletilmesi de, bu deliklere neden olabilir. Bütün bu delikler, mikron birimiyle ölçülür ve ortalama çapı 25 mikrondan az olmak üzere, çok küçüktür.

Düz folyoların dokusundan su buharı ve gazlar geçebilir; ancak bunların ne hızla geçtiği folyodaki deliklerin toplam alanlarına ve boyutlarına bağlıdır. Çünkü düz folyodan su buharı ve gazın geçmesi bu delikler ne­deniyle gerçekleşir. Diğer fleksibl ambalaj materyallerinde (kağıt, film) mekanizma, materyalden difüzyon yoluyla işler ve difüzyon hızı da ma­teryalin temel yapısı ve kalınlığından etkilenir, Ekonomik oluşumların sonuçları folyo üreticilerini daha ince folyo üretmeye yönlendirmiş. An­cak; üretim ve kullanım sırasındaki hatalar, alüminyum folyonun bariyer performansına küçük deliklerden daha çok zarar verir. Burada unutul­maması gereken en önemli nokta; bütün ambalajın bariyer durumunda potansiyel olarak zayıf noktalar oluşturan ısıyla kapanmış kısımlar olduğudur. Alüminyum folyonun kullanıldığı laminasyonlar sırasında oluşan kırışıklıklar, daha sonra folyonun yırtılmasına neden olur.

Alüminyum folyoyla laminasyonda kullanılan film, kağıt ve yapışkan; basılabilirlik, dayanıklılık güçlülük, sürtünme direnci gibi olumlu özellikle­rin kazandırdığı gibi folyo üzerinde istenmeyen özellikler de yaratabilir. Örneğin; yanlış tip ve ağırlıkta kullanılan kağıt, ütüleme ve kullanım sı­rasında folyonun daha fazla yırtılmasına neden olur. Laminant, kaplama ve güçlendirme tabakaları ne kadar esnek olursa, dokunun son hali de o kadar iyi sonuç verir. Örneğin; PE gibi diğerlerine oranla daha yumuşak olup uzayabilen materyaller folyonun korunmasında oldukça etkilidir. Kıvrımları düzeltir, folyoyu güçlendirir, bariyer özelliklerini geliştirir.

Alüminyum folyo, gaz ve su buharı bariyeri yüksek fleksibl ambalaj yara­tılması istendiğinde hala önemli tercihlerden biridir. Genellikle düşük maliyet yakalanabilmek için yeterli bariyeriteyi sağlayacak en ince folyo tercih edilir. Ancak unutulmamalıdır ki; ambalajlanan ürünün çeşitli, kullanım yöntemleri, dolum gibi birçok faktörün etkisi içinde gerçek kul­lanımda bariyer özelliğini sürdürebilmek için daha kalın folyo kullanıl­ması gerekebilir.

Alüminyum folyo genel olarak birlikle kullanıldığı diğer fleksibl ambalaj materyallerinin çoğundan daha düşük bir uzanım oranına sahiptir. 6,5 mikron kalınlığındaki folyo, %2-2,5 oranında uzama gösterir. 50 mikronluk folyoda bu sayı, %12-15'tir. Aradaki farkın nedeni oldukça basit. Kalın folyoda uzayabilecek daha fazla metal vardır. Eğer kıvırma ya da ger­me, folyoyu uzama sınırlarının ötesinde zorlansa, folyo yırtılır ve bariyer potansiyelinin bir kısmı yok olur. Folyo ölçülerinin ve diğer faktörlerin seçimi, çok bilinmeyenli bir denklem gibidir. Benzer ya da paralel uygu­lamalardaki  folyo laminasyonlarının  başarılı  performansları  hakkında edinilebilecek genel bilgi, uygun kombinasyonu bulma yolunda bir başla­ma noktası oluşturabilir; daha da önemlisi ortaya birden çok aday çıka­bilir. Bu durumda, istenilen kullanım alanının getireceği baskılara ya da benzer koşullara folyoyu tabii tutarak yapılacak gerçek bir ambalaj dene­yi, başarıyı garantilemek yolunda iyi bir adım oluşturur.

Bariyer özelliklerinin yanında, alüminyum folyonun başka yararlı özel­likleri de vardır:

• Alüminyum folyo tamamen zehirsizdir ve dünyada gıda maddeleri ile direk temas etmesine izin verilen malzemelerdendir.
• Bütün fleksibl malzemelerle birlikte kullanılır.
• Alüminyum folyo üzerine baskı uygulanabilir (her iki tarafına da).
• Işığı oldukça iyi yansıtır.
• Kabartma dizayn yapılabilir.
• Bir tarafı mat ve gofrajlı, diğer taralı düzgün ve parlak olmak üzere
  üretilir.
• Göz alıcı dizaynlar yaratabilmek için ters baskılı bir filmle lamine edi­lebilir.
• İçinden folyonun görünebildiği şeffaf mürekkeplerin kullanımı, parlak­lığından bir şey kaybettirmeden hoş bir metalik renklendirme sağlar.
• Daha dekoratif amaçlar için kabartma da kullanılabilir.

Çekilmiş kahve, hazır çorba gibi koku bariyerinin kesinlikle gerekli oldu­ğu ambalajlarda alüminyum folyo tercih edilir. Yine su buharı ve gaz bariyeritesi nedeniyle meyve suyu ambalajlarında ve birçok gıda ürünleri­nin ambalajlanmasında kullanılan fleksibl ambalajlarda alüminyum folyo kullanılır. Ancak ; alüminyumu üretmek için çok yüksek enerjiye gereksinim olduğundan alüminyum pahalıdır. Eğer alüminyum folyo yalnızca dekoratif amaçlı kullanılacak, bariyer özelliğinden yararlanılmayacak ise; başka bir malzemeyle metalize etmek bir alternatif olabilir. Yani buharlaştırılan alüminyum bir vakum altında plastik film ya da kağıt ağ tabaka üzerine yoğunlaştırılabilir . Burada alüminyum katmanı yüzeyde çok ince yalnızca, 0,04 mikron kalınlığındadır. Bariyer özelliği yalın filmlerden daha iyi olan metalize filmler birçok alanda alüminyum folyonun yerine kullanılıyor.

Metalize Filmler: Metalizasyon işlemi, filmin üzerine metal biriktirilerek gerçekleşir. Metalizasyon işleminin tercih edileni, çok büyük bir vakum ortamında alüminyumun buharlaştırılmasıyla gerçekleştirilendir. Burada filmin üstünde yoğunlaşan çok ince alüminyum katmanı, filme, ışık su buharı, oksijen ve diğer gazlara karşı mükemmel bir bariyer özelliği ka­zandırır, Geçmiş senelerde geleneksel alüminyum metalize işleminde aşağıdaki nedenlerden birçok büyük gelişme oldu: Bunlar; basil üretim prosesi, filmin üzerine metalin kolay yapışması, sağlam mekanik daya­nıklılık ve elde edilen ambalajın uzun süreli performansı.

Metalize filmin temel teknik uygulamaları onların şu özelliklerine bağlı­dır:

• Bariyer özelliği, gıda ürünlerinin oksitlenmeyi önleyici ve koruyucu
  katkı maddesi kullanımı gereksiniminin azaltılmasını ve ürünün raf öm­rünün uzatılmasını gerçekleştirir.
• İkame özelliği, başka malzemelerin yerine kullanılabilmesidir. Metalize filmler, alüminyum folyo yerine kullanılır.
• Çevre özelliği, daha az enerji kullanılarak üretilmesi, tek katmanlı film­lerin daha geniş kullanım olanağı.
• Estetik özelliği, metalize filmlerin parlaklığı ürünün tanıtımında yar­dımcı olurken fleksibl ambalajın estetik ve dekoratif özelliğini ortaya ko­yar.

Metalize filmler için de en çok artış OPP ve OPET metalize filmlerinde olmuş. Ayak üstü yenilen yiyecekler ve pasla türü ürünlerin ambalajları, metalize OPP için iki kuvvetli pazardır. Metalize OPP filmler, ürünün satış cazibesini ve nem bariyer özelliğini arttırır.

Vakum için metalize OPET filmlere gelen talepleri, yine ayak üstü yenilen yiyecek, pompa ile doldurulabilen sıvı yiyecekler için kutu içinde torba tipi büyük ambalaj, mikrodalga ambalajlar, rulo şeklinde olup preslenebilen filmler, blok şeklinde fleksibl vakum kahve ambalajı olarak sayabiliriz.

Metalize filmler, tek katlı olduğu gibi metalize koekstrüde filmler, iki metalize film lamine edilerek iğne deliği(pinhol) sayısı büyük ölçüde azaltılarak yüksek bariyer sağlanan metalize filmler mevcuttur.

Fleksibl ambalajların bu kadar başarılı ve yaygın olmasının bir nedeni de; fleksibl ambalaj üretiminde kullanılan materyallerin sağladığı baskı yüzeyleri. Bu materyallerin uygun ve ekonomik baskısı için ileri derece­de yöntemler geliştirilmiş. Uygulanan standart işlemler, tipo, ofset, tifd­ruk (gravür), flekso ve serigrafi baskıdır. Materyalin çeşidi, boyutları, ka­litesi, resimlerin tipi, sayıları ve renkleri, mürekkep düzeninin kalınlığı, kopya değişikliklerinin frekansı, bütçe belirlemeleri ve buna benzer fak­törler baskı yöntemi seçimini belirler.

Flekso Baskı : Fleksibl ambalajda en yaygın kullanıma sahip baskı yönte­mi, flekso baskıdır. Bu yöntem, genellikle (grafik) çizgi resimler bakı­mından en ucuz, yaklaşımdır. Flekso baskıda da son yaşanan teknik geliş­meler beraberinde su bazlı mürekkebin kullanımını da getirmiştir. Flekso baskıda lastik ve fotopolimer klişe plakaları kullanılır. Bu sistemde mürekkep transferi baskı silindiri üzerinde bulunan plastik çıkıntılar ile yapılır. Bugün flekso baskı ekipman ve donanımlarındaki büyük gelişme­ler sonucunda flekso baskıda büyük gelişmeler kaydedildi. Fleksibl am­balaj üretimlerinde 8 renkli su bazlı mürekkep kullanılarak ideal baskılar gerçekleşiyor.

Tifdruk Rologravür Baskı : Uzun süreli ve yüksek tirajlı ambalaj uygula­maları için idealdir. Basılacak resim ve grafik metal bir silindirin yüzeyi altında resimlenir, bu nedenle gravür baskı intaglio işlemi olarak bilinir. Grafik dizaynını elde etmek için tramlı bir şablonla baskı yapmak gravür baskının ayrıcı özelliğidir. Gravürün hazırlık aşamasının ve işe başlama­nın maliyeti yüksektir. Bunlar, düşük işlem masraflarıyla denkleştirilirler. Resimli grafiklerin ya da kesin renkli kopyaların gerektiği fleksibl ambalaj üretimlerinde tifdruk yöntem kullanılır. Çünkü; mürekkep transferinin mikron seviyelerindeki küçük girintilerden yapılmasından dolayı tifdruk baskı yöntemiyle daha net görüntü elde edilir.

Bu baskı yönteminde de yaşanılan teknik ilerlemeler sonucu ortaya çı­kan yeni baskı makineleriyle 10 renge baskı uygulamaları mümkün. Hat­ta bu alanda baskı makineleri in-line laminasyon hattını da içeriyor. Makinelerde teknik harikalar yaratılmış. Isıl yapıştırmalı lakla, cilalama ve UV laklama işlemleri aynı anda yapılabiliyor. Burada da su bazlı mü­rekkeplerin kullanımı hızla yaygınlaşmıştır.

Tipo Baskı : Tipo baskısı, kağıt yüzeylerine baskı yapmak için yıllardır kullanılır. Bu teknik, mükemmel resimli grafikler üretebilir ve kaplanmış ya da kaplanmamış kağıtların baskısı için çok uygundur. Tipo mürekkep­leri, diş macununa benzer bir kıvama sahiptir. Kurutma; ısı, oksitlenme, emme ya da bu tekniklerin bir kominasyonu elde edilir. Geçmişte rölyef baskı klişesiz bir metal yüzeye çevrilerek bağlanırdı. Fotopolimer klişele­rinin gelişiminin UV mürekkep sistemlerinin ortaya çıkmasıyla birleşmesi üzerine fleksibl ambalaj üretimi alanında tipo baskının şansı artmıştır.

Ofset Baskı : Kuru ürün miks poşet kullananların çoğu tarafından seçilen baskı yöntemi ofsettir. Ofset baskı yöntemi ile resimler dört renkli olarak kolaylıkla çoğaltılır. Ofset baskı, düzlemsel bir baskı yöntemidir. Hem basılacak, hem de basılmayacak olanlar baskı klişesinin aynı düzlemindedir. Bu teknikte yağ ve suyun karışmaması ilkesinden yararlanılır. Ofset mürekkepleri, yağ esaslı macun kıvamındadır. Yağ emici ve su çe­kici alanlar yaratmak için baskı klişesine kimyasal maddeler uygulanır. Baskı klişesi ilk olarak klişenin suyu emen kısımlarına su sağlayan nem­lendirici bir üniteyle temas ettirilir. Sonra, klişe yağlı mürekkebi homo­jen aktaran bir mürekkep silindirinden geçer, Mürekkep, resmin yalnız­ca yağ emen kısımlarına transfer olur. Mürekkepli baskı plakası, bundan sonra ambalajlama materyaliyle temasa geçer ya da resmi malzemeye geçiren lastik örtüye aktarır. Direkt ofset yönteminden daha çok kullanı­lan bu ikinci yaklaşım ofset olarak bilinir. Ultraviole mürekkep teknolo­jisi fleksibl ambalajda ofset baskının pratikliğini geliştirdi.

Serigrafi Baskı : Fleksibl ambalajda 5. baskı yöntemi; delikli bir kalıpla yapılan serigrafi baskıdır. Serigrafi baskıda mürekkebin yoğunluğu boya kıvamındadır. Bu mürekkepler, ısı ve kurumak için havaya gereksinimi olan çözelti tipleridir. Ayrıca UV mürekkepleri de serigrafi baskıya uyar­lanmıştır. Baskı aracı, baskı yapılmayan yerleri korumak için fotomeka­nik olarak geliştirilen sentetik bir dokudur. Perde bir ipek çerçeve içine yerleştirilir ve çerçevenin içine mürekkep koyulur. Lastik silindir, hare­ketli bir alet, mürekkebin perdedeki deliklerden ambalajlama materyalinin üzerine geçmesini sağlar. Serigrafi baskının özellikleri, ağır mürekkep tabakası, hemen göze çarpan renk kapasitesi ve ucuz hazırlığıdır. Bu baskı yöntemi, piyasa materyallerinin denenmesi ve ambalajlanmasında değişik mürekkep özellikleri gerektiği zaman kullanılır. Kağıtlar dışında, tüm fleksibl ambalaj materyalinin yüzeyleri, mürekkebe uygun bir biçimde hazırlanmalı ya da kaplanmalıdır.

Baskı Mürekkepleri: Fleksibl ambalaj üretiminde kullanılan baskı yöntemine göre mürekkep değişir. Mürekkepler, birbirlerinden bileşimleri, kimyasal, fiziksel ve basılabilirlik özellikleriyle ayrılırlar. Mürekkepteki renk verici malzemenin görevi baskılı işi görünür kılmaktır. Tifdruk mü­rekkepleri üç ana kısımdan oluşur: Çözücüler, reçineler, renklendiriciler. Çözücüler sistemdeki reçineyi çözer, boyar maddeyi eriterek akıcı mürekkepler yapar ve sonunda buharlaşarak kurumayı kontrol eder. Re­çineler, mürekkebin ana kısmını oluşturur. Boyut maddeyi sistemde tu­tar, mürekkebin materyal üzerine transferini kolaylaştırır ve filmin adezyonunu sağlar. Renklendiriciler, sisteme renk verir ve mürekkebin trans­ferinden sonra materyal üzerinde filmin dekoratif amaca hizmet edici görünmesini sağlar.  Mürekkep dünyasında en büyük gelişme su bazlı mürekkeplerin gelişimidir. Su bazlı mürekkepleri, solvent esaslı mürek­keplerden ayıran en büyük özellik; çözücü olarak suyun kullanılmasıdır. Çevre ve ambalaj düzenlemelerinin bir boyutunu simgeleyen su bazlı mürekkeplerde büyük ilerlemeler kaydedilmiş. Baskı mürekkeplerinde sürdürülen tüm çalışmaların odağı, gelecekte de su bazlı mürekkepler olması kaçınılmazdır.

Fleksibl ambalajın gelişmesini, paketlerin üzerindeki çekici grafikler de oldukça etkilemiştir.  Bu durum değişik materyal ve uygulamalar için özel mürekkep sistemlerinin geliştirilmesini zorunlu kıldı. Fleksibl ambalajların yüzey baskısı için ısıya karşı dirençli, parlak mürekkepler kul­lanır. Dıştaki filmin ters baskılı kontak olduğu laminasyonlarda özel la­minasyon mürekkeplerinden yararlanılır. Hazır poşetler için ise; yüksek ısıya dayanıklı mürekkepler kullanılır. Mürekkepler hangi materyal için kullanılacağına ve baskıdan sonra materyal üzerindeki filmin hangi özel­likleri taşıması gerektiğine göre seçilmelidir.