AmbalaJ

1. KAĞIT: İşin tekniğine uygun kağıt kullanılmalıdır. Yapılması istenilen işi istenilen kaliteyi veriyorsa kullanılan kağıt kalitelidir diyebiliriz. Yapılan baskıda aynı kaliteyi devam ettiriyorsa güvenirliliği sağlamış demektir. 

Kullanılan kağıdın özelliğine göre tram seçilir. Böylelikle hangi özellikte olursa olsun kağıt, baskı kalitesi yakalanır.  

* Kağıdın Kalitesini Belirleyen Etmenler; 

1. Ağırlık: 70 X 100 cm ebadında bir kağıt 1 cm karelere bölündüğünde 1. kare ile 90. karedeki ağırlık aynı ise bu kağıt kalitelidir. Kağıdın her cm kare kalınlığı aynı oranda yayılmışsa bu kağıt kalitelidir. 

2. Gramaj: Diğer bir kalite unsurudur. Kağıdın tüm yüzeyinde gramajın eşit dağılımı söz konusudur. 

3. Homojenlik: Kağıdın tüm kısımlarının aynı doku ve katkı maddelerini içererek eşit olması demektir. Kağıdın üretimi sırasında katılan kimyasal selüloz ve kimyasal katkı maddelerinin aynı oran ve şekilde yüzeye yayılması gerekir. 

4. Doygunluk – Dolgu maddeleri:  Kağıt belirli ısı-nem oranları şartında üretilir. Kağıdın kendi bünyesine alabileceği nem miktarı belirlidir. Bünyesine haddinden fazla nem alırsa şayet bu baskıyı olumsuz etkiler. Kağıtları birbirine presleyince yapışır böylelikle kağıtla baskı yapılamaz.  

Bu sorunu gidermek için ;

1.  
   • Kağıt daha önce matbaaya getirilerek ortamın nemine alıştırılır.
   • Kağıdı makinede bir kez su baskısından geçirilir.

5. Kağıdın Su Yönü:Kağıdın su yönü şekildeyse ;  şekildeki gibi genişler.

Su yönü aynı şekilde, aynı yöne doğru kesilip paketlenmemişse kağıtlar ilk baskıda farklı yönlere genişler. Kağıtları eşitlemek adına ne kadar uğraşırsak uğraşalım (Kağıdı makinede su baskısından geçirmek v.b.) baskıda renkleri üst üste oturtmakta zorlanırız. 

Yurt dışından ithal edilen kağıtların paketlerinde su yünü belirlidir.

 

Kağıtlar makineye yüklenmeden önce boyutlarında değişiklik var ise veya değişiklik olursa bile eşit olması açısından matbaacı tarafından traş edilir. Ebatları aynı olsun diye yapılan bu işlem su yönleri farklı kağıtlar üzerinde değişiklik yapmaz çünkü su yönleri ters olan kağıtlar farklı açılara genleşir. Trikromi baskılarda bu tip sorunlarla epeyce karşılaşılır. Su yönü farklı olduğundan kroslar birbiri üzerine bir türlü oturmaz. Usta devamlı ayarlı değiştirmekle oyalanır oysaki su yönü aynı olsa bu tip bir sorunla karşılaşılmayacaktır. Kağıdı doğru yüklemek önemlidir. Su baskısı 1- 2 mm açmayı engeller.  

6. Kesim – Tabakalama: Üretilen kağıt bobin halinde paketlenir. Bobin şeklini alacak biçimde sarılan kağıt daha sonra fazlalıkları kesilerek ve kesilen parçalar yine bobinlenmiş kağıdın ambalajı içerisine konularak paketlenir. Eğer bobin kenarları hiç kesilmeden paket içerisine giriyorsa kaliteden söz edilemez.  

 7. Kağıdın İçindeki Toz Oranı:  Yüzey tozları v.b. maddeler kağıt yüzeyini etkiler. 

Kağıt fabrikalarının güvenirliliği nasıl belli olur? 

Örneğin X firmasından kağıtlarımızı alıyoruz. Önce bir kısmı geliyor diyelim. Bin top aynı renk almışsak 100 bin top farklı renk çıkabiliyor. Bu durumda yapacağımızı kitap kapağında ve üretim aşamasında kitabın kalitesinden söz edilemez. Alınan kağıt sürekli aynı renk,aynı emicilik özelliği ve kaliteyi vermelidir. Güvenirlilik için mal aldığımız yer de güvenilir olmalıdır. İyi bir iş için malzeme tedarikçilerimiz aynı yerler olmalıdır. Güvenirlilik pahalıya mal olabilir ancak gereklidir.

2. MÜREKKEP TRANSFERİ (BASKI): Boya dediğimiz malzemedir. Birçok boya firması vardır.

Neden bu kadar çok firma var ve neden farklı yerler farklı markaları tercih eder?

A firmasından C, B firmasından M, C firmasından Y, D firmasından K aldığımızı varsayalım. Bu baskıdan kalite beklenir mi? Bu sorun nasıl çözülür? Kalite nasıl aranır?

Sadece kalite yetmez. Güvenirlilik için tek marka alınır. Malzemeyi aldık kullandık ancak devamı gelmezse, vaktinde devam ettiremezsek güvenirlilikten bahsedemeyiz. Matbaa tamamen kimyasallara dayanır boyalarda öyle. Farklı markalar farklı özellikler gösterecektir. Baskı esnasında yapılarındaki farklılıklar bnedeniyle istenilen sonuc vermeyecektir. 

Mürekkep merdaneleri neden güneş görmemelidir?

Mürekkep merdaneleri güneş görmemelidir. Mürekkebin içindeki pigmentleri korumak, mürekkebin ışın haslığını korumak, güneş ışınlarının doğrudan merdanelere  etki etmemesini sağlamalıyız.

Eğer merdaneler güneş görürse;

1. Baskı makinesindeki kalıp pozlanır.
2. Mürekkebin ışın haslığını yok eder.
3. Güneş sürekli camdan girer, camdan makineye güneş ışığı vurmamalıdır. Aksi halde makinedeki ısıyı yükseltir ve mürekkep akışkanlığını etkiler.
4. Güneş kauçuğa yansıdığında merdanenin tek yüzeyine ışınları yansır. Işınların yansıdığı kısım sertleşir. Dönerken malzeme patlar veya çatlar.
5. Güneşin merdaneye yansımasıyla sertleşen kısımlar mürekkebi almayacak, ışınların yansımadığı kısımlar alacaktır. Sertleşen kısım mürekkep almaz ve iletmezken diğer kısımlar tam aksine mürekkep alıp iletecektir. Sertleşen kısma ait görüntüler baskıda görünmezken diğer kısımlar görünecektir.

Kalıbın yüzeyine gelen sertleşen kısımlar mürekkep vermeyecektir. Bunun sonucunda;

1. Kalite tutturulamaz.
2. Merdane takma değerleri değişir.
3. Mürekkebin baskı ayarı bir olmaz.

Matbaa mekanizmaları kurulmadan önce güneş alan kısımlara makineler kurulmaz. Kalite matbaa kurulduğunda başlar.  

3. KALIP : Yapılması istenilen işi iyi basan yer güvenirlidir denemez. ISO belgesi firmaların sürekli aynı standartta ve kaliteli üretimi yaptığını belgelemektedir.

Kalıbı siz mi pozlandıracaksınız? Satın alınırken pozlandırılmışını mı tercih edeceksiniz? Dayanıklı mı? Aşınmaya karşı direnci nedir? Hazne suyu ve tram yeme özellikleri nelerdir?  Kalite açısından hangi değerler esastır? Güvenirlilik esası nedir? 

Diyelim ki yurt dışından bir firmadan 70X100 cm kalıp ithal ettik. İçinde parça kalıp var. Her seferinde aynı yerle alışveriş yapabilecek miyiz? Devamlı ithal etmek mi gerekir? Yoksa bunu iç piyasadan güvenirliliği olan bir yerden mi temin etmemiz gerekir? 

Baskı değerleri birbirini tutmuyorsa değişken olan ile sabit kalan nedir? Makine sabit usta sabit ortam nemli ise eğer bu gibi yerlerde kalite ve güvenirlikten bahsedilemez. Baskı ortamı 18 – 22 derece olmalıdır. Mürekkep vizgozitesi, kağıt emilimi, kalıba dengeli mürekkep aktarılması, kağıdın istif değerleri, mürekkebin kağıda yapışması gibi değerleri etkiler veya değiştirir.

Baskı aşamasında kalıptaki kaliteyi etkileyen faktörler şunlardır:

1. Kalıp Taşıyıcısı: Alüminyum – demir karışımı esnek bir malzemedir.
2. Bikromat (Emülsiyon): Kalıptaki baskı kalitesini direkt olarak etkiler.
3. Emülsiyon kalınlığı (mikron)
4. Kimyasallar: Kalıp açmada kullanılırlar.
5. Pozlama süresi ve ışığın Kelvin Derecesi

Kalıp üzerinde noktalar pozlanır. Fazla pozlanan bölgelerdeki noktalar küçülür. Keskin hatlar tırtıklı hala gelir. Bikromatın belirli bir pişme süresi vardır. Işığın Kelvin derecesi bikromatı pişirir. Kalıbın pişirilmesiyle bikromat kalıp yüzeyinde tutulur. Pişen yerler kimyasal reaksiyona uğratılıp kalıp tamamen açılır. Geriye alüminyum tabaka kalır. Alüminyum tabaka; su ve mürekkep transfer eder. Metal sac üstüne alüminyum sürülerek yüzey kaplanır. Bu tabakada su ve mürekkep dengelenerek transfer edilmesini sağlar.

10,20,30,….100,150… bin baskı yapan Ozosol kalıp neden defalarca kullanılır? Kalıp sınıflandırılması neye göre yapılır?

Kalıp maliyetlerinde değişen unsur Ozosolun taşıyıcısı olan metal sac hiç değişmez.

*  Sac metal üzerine alüminyum tozu kalınlığı ile emülsiyon kalınlığının saca yedirilmesi veya

* Sac metal üzerine alüminyum yedirilip üzerine Ozosol yedirilmesi işlemleri maliyetleri kalıbı sınıflandırır.

Diyelim ki; 70 X 100 = 7000 cm yayacak DIN standardına göre alüminyum toz yedirilir.

Kalıpta neden DIN standardı kullanılır?

Sac kısımda sac metal standardı kullanılır. Kalıptaki  DIN aydınlatma standardı demektir. 

Fabrikasyonlu mekanizmalar Turnet v.b. işlemleri yapan firmalarda kalıp maliyetleri farklılaşır.

Kalıbın fabrikasyon ile üretilmesi; Alüminyum toz sac üzerine elektroliz yöntemiyle kalıba aktarılır. 50,….,100,150 bin basacak kalıp fiyat farkı içerir. 

Diyelim ki; 1000 afiş trikromi için 4 kalıp kullanılır. C,M,Y,K renklerini kullanacağız. Peki 10 YTL’ lik kalıpla mı 20 YTL’ lik kalıpla mı basacaksınız? Emülsiyon sac metal üzerinde alüminyum tozlar ile birlikte kalıbın ortaya çıkmasını sağlar. Kalıbın baskı standardı vardır. 10 YTL ile 20 YTL ‘lik kalıplar aynı kalitededir. Ama devamlılıkları farklıdır. Matbaalarda hiç Ozosol kullanmadan tif kalıp kullananlarda vardır. Sektörde trajı yüksek işlerde ( örn; milyonluk işler) 150 bin basan kalıp kullanılsın. Kalıp değiştirme işlemi geciktirilir. Böylelikle birçok ayarınızı değiştirmeden baskınıza uzun süre ara vermeden devam edersiniz. Kağıtta kimyasal malzeme, hazneler içerisinde kimyasallar vardır. Bu kimyasallar kalıp kazanından kauçuğa ve buradan da baskı kazanına taşınır. Kalıp yüzeyi PH derecesi uygun olmalıdır ( PH değeri turnosol kağıdı ile ölçülebilir ideal derece 5,5’tir). Eğer PH değeri uygun haznesuyu kullanılmaz ise kalıp aşınır. Kalıpta kabarmalar meydana gelir ve iş kalitesi yok olur.

Elektroliz Yöntemi: Alüminyum sac metal üzerine sıvanmasıdır.

4. MÜREKKEP: Mürekkepte aranılan en önemli özellikler: 

1. Pigment
2. Vernikler
3. Bağlayıcılar
4. Yağlar
5. Çözücüler

 Mürekkepte kalite tamamen pigmente bağlıdır. Kaliteyi direkt olarak etkiler.

Peki, güvenirliliği nasıl etkiler? Matbaa sektöründe en önemli pigment kaynakları Hindistan, Almanya ve Rusya ülkelerinde bulunmaktadır. Pigment petrol gibi doğal bir maddedir. Rusya pigment yatakları üzerine daha iyi bir pigment kaynağı yoktur. Almanya pigmenti farklı ülkelerden kendi ülkesine getirip, işleyerek dünya piyasasına sürer. Almanya’da bu işin merkezi MERK ve GMON’ dur. Rus pigment yatakları çok olduğundan bunları analiz edip katalizör görevi görüp aynı standardı tekrar elde etmek için uğraşmamaktadır. Rusya verdiği pigmenti gene aynı pigment yatağının içerisinden size verir. Ekstra bir çabaya gereksinim duymamaktadırlar. Almanya’nın ise böyle bir şansı yoktur. Çünkü kendi ülkesinde pigment yatakları yoktur. Dışarıdan aldığı pigmentleri katalizörünü geliştirip analiz ederek Rusya ile hemen hemen başa baş hale gelmiştir. Almanya security (güvenlik) mürekkeplerinde Rusya ile baş edemiyor. Bir mürekkep çıkıyor ve herkes onu kullanıyor. Security mürekkepleri özel baskılarda kullanılır. Pigmentin doğal özelliği aynı yerden tekrar temin edilebilmesidir.

Baskınızı yaparken belirli bir scala kullanıyorsanız, bu scalaya göre takrar aynı ayarları ve aynı mürekkebi kullanmazsanız güvenirliliği yakalayamazsınız. Çözücüler farklı alanlardan getirilirse homojen yapı sağlanamaz. 

Mürekkebin kullanma şekilleri vardır;

1.  
   • Sürekli ışığa maruz bırakılmamalıdır.
   • Kapağı yeni açılan mürekkep bitirilmeli oksijen veya ışığa maruz kalmamalıdır.

 

Mürekkep türlerine bakacak olursak; Duvar boyası pigmenti ile matbaa pigmenti ve security pigmentleri birbirinden çok farklıdırlar. Bitki köklerinden de mürekkepler elde edilir ancak bu mürekkeplerin pigment yapıları yoktur. Kök boyaları tekstil alanında kullanılabilir ancak kök mürekkepleri 100 dereceden fazla fazla bir sıcak karışımda hazırlanır.

 

Mürekkeplerin ışık haslığını vernik, bağlayıcılar, yağlar ve çözücüler etkiler. Işığa karşı dayanıklılığı bu özelliklerinden sağlanır. Pigmentin ışık haslığına %11 gibi bir etkisi olur ancak. Gün ışığında bulunan U-V ve X ışınları aynı anda mürekkebe nüfuz ettiğinden malzemeyi etkiler.

 

Arzu KOÇ.

1. KAĞIT
2. MÜREKKEP TRANSFERİ (BASKI)
3. KALIP
4. MÜREKKEP

Belirli standartlarda üretimin gerçekleşmesi kalitedir. Örneğin ; araçlar bir standartta çıkarken aynı kalitede veya farklı kalitede olabilir.

 

Kağıt üretiminde I. Hamur, II. Hamur v.b. kağıt üretilir. Bunlar birbirinden farklı özelliklere sahiptirler. Baskı kalitesi, mürekkep doygunluk oranı, bekletilme süreleri gibi özelliklerine endeksli olarak kalite standartları araştırılarak belirlenir.

 

İşin kalitesini müşteri talebine dayalı olarak biz belirleriz.

 

Bristol, selefon, lak v.b. işin özelliklerini oluşturur. Bunlar kaliteyi oluşturmaz. Müşteri talebine dayalı özelliklerdir.

 

Müşteri kaliteyi ve güvenirliliği talep etmez. Bir işin düzgün kesimi kalitesini belirlemez. Izonorm standartlarına göre kalite vardır. Örneğin bıçak mukavva kesecekse açısı farklı olmalı, kuşe kağıt için açısı farklı olmalıdır. Bunlar standarttır. Firmada kesim açısından kalite standardı oluşturulmuşsa bunların aksini yapmaz. 16 derecelik açı ile mukavva keserken kuşe kesemezsin. Alt-üst ebatları farklılaşır. Böyle bir durumda kalite söz konusu olamaz. Kalite varsa mutlaka standart vardır. Yıllarca işimizi tek bir yere bastırabiliyorsak bu güvenirliliktir.

Arzu KOÇ.